VEB energiescan

“In de huidige context betalen energiemaatregelen zichzelf sneller terug” 

De VIPA gratis energiescans – gefaciliteerd door het Vlaams Energiebedrijf (VEB) – zijn er voor zorgvoorzieningen onderhevig aan de wet op de overheidsopdrachten. Eind 2021 waren er al 1.820 energiescans besteld door 456 voorzieningen. Uit zo’n scan komen de meest relevante energiebesparende maatregelen op maat voor een voorziening, mét een tijdsopgave waarop die maatregelen zichzelf terugverdienen – in de huidige context steeds korter. Zorg & Techniek peilde bij VEB waar de winst (en vooral de quick wins) kunnen zitten om energie te besparen. 

VEB energiescans zijn er voor (onder meer) woonzorgcentra, ziekenhuizen en kinderopvangverblijven die versneld energetische maatregelen willen nemen. Een energiescan heeft als groter doel om de klimaatdoelstellingen te behalen. De scan kan gratis aangeboden worden dankzij middelen uit het VIPA klimaatfonds.  

De scan is ook een goed startpunt om een duidelijk inzicht te krijgen in het arsenaal aan mogelijkheden om energie te besparen, zegt Koen Swalens, projectleider energiescans en -audits. “Wij krijgen de laatste 2 maanden inderdaad opnieuw vrij veel aanvragen binnen. Er is dus momenteel zeker een grotere vraag naar inzicht in maatregelen om op korte termijn energie te kunnen besparen.” 

Het resultaat van een scan geeft de voorziening een overzicht van de mogelijke maatregelen, plus investeringskost en terugverdientijd. “Een energiescan of -audit is een goede eerste stap voor een organisatie die het intern aan expertise ontbreekt om de energiefactuur te verlagen”, schetst Koen Swalens. “Of om voorzieningen die wel inzicht hebben in de energetische kenmerken van gebouwschil, HVAC of verlichting op weg te helpen om via een energiescan een eerste budgetgrootteorde te bepalen. Een energiescan is geen detailuitwerking: aan het eind liggen er geen offertes van de verschillende maatregelen klaar. Wel krijgt de voorziening een overzicht van de waaier aan besparingsmogelijkheden en nodige investeringen. Op die basis kan men dan een beslissing nemen over de focus en de volgorde en in grote lijnen, ook over het budget. De energiescan of de -audit vormt daarmee een katalysator om die maatregelen effectief uitgevoerd te krijgen.” 

Een scan is geen audit 

“Ik heb nu een aanvraag lopen van een woonzorgcentrum dat ook ventilatie mee wil integreren en daartoe via een ventilatieaudit wil bepalen welke maatregelen het moet nemen”, geeft Koen Swalens een voorbeeld van de dienstverlening. “Maar een energiescan op zich wordt altijd in zijn volledigheid besteld. De scan licht de gebouwschil en de technische installaties door. Het achterliggende doel is altijd via de trias energetica eerst de energievraag maximaal te reduceren, om dan pas oplossingen voor hernieuwbare energie toe te passen. Zet je meteen hernieuwbare energie in, dan zal je installatie veel uitgebreider moeten zijn omdat je het bestaande extra verlies mee moet opvangen. Ik denk dan vooral aan warmtepompen die ook een bepaald comfortniveau moeten verzekeren.” 

De energiescan is een lightversie van de energieaudit. Terwijl de energiescan focust op de klimaatdoelstelling van 2030, legt de energieaudit eerder de focus op de (nog strengere) klimaatdoelstellingen van 2050, licht Koen Swalens toe. “Een energieaudit heeft altijd betrekking op maatregelen van zowel het dak, de ramen, de muren en eventueel de vloerisolatie, omdat je je gebouwschil maximaal moet isoleren of de energievraag reduceren om de klimaatdoelstelling van 2050 te halen. Maar dat wil niet zeggen dat een energiescan bepaalt dat je bijvoorbeeld maar 5 cm isolatie moet plaatsen, terwijl dit in een energieaudit bijvoorbeeld 10 cm zou zijn. In de energiescan zal ook die 10 cm staan, maar als daarmee de doelstelling van 2030 al wordt gehaald zal bijvoorbeeld vloerisolatie (waar het besparingspotentieel minder of niet aanwezig is) mogelijk niet worden aanbevolen.  

Simulaties in Terra 

VIPA wijst klimaatsubsidies toe op basis van de VEB-energiescans. Tot eind 2021 waren er 884 subsidieaanvragen voor in totaal 2.241 maatregelen. VIPA verdeelde in totaal al 42,9 miljoen euro aan klimaatsubsidies, waarvan 13,2 miljoen euro in 2021. Voor de voorgestelde maatregelen die uit de energiescan naar voren komen, kunnen de voorzieningen vervolgens de realisatie van de maatregelen zelf én klimaatsubsidies aanvragen in Terra. “Onze maatregelen staan gedetailleerd uitgewerkt in het online Terra-platform”, zegt Koen Swalens. “Aan gebouwen worden daarin energiedragers en maatregelen gekoppeld. Dat maakt ook simulaties mogelijk. Voer je bestaand energieverbruik en -dragers in in Terra, dan kan je simuleren welke maatregelen welke effecten zullen hebben op een gegeven moment in de toekomst en hoe je die kan regisseren via welke maatregelen.”  

Dat maakt het mogelijk om op lange termijn het energieverbruik vast te leggen binnen een masterplan voor een gebouw of patrimonium. Terra maakt via de module energetisch masterplan dus het beheer mogelijk van vastgoed gekoppeld aan energetische maatregelen. “De klant kan daar eigen simulaties aan toevoegen om de meest haalbare optie in functie van het beschikbare budget uit te kiezen. Of omgekeerd, bepalen welke grootteorde van budget er nodig is om de doelstellingen te behalen.”  

Ontzorging 

Een publieke dienst die gebruik maakt van de VEB diensten wordt volledig ontzorgd vanaf  de aanbestedingsfase. In geen enkel geval hoeft een voorziening zelf een lastenboek op te stellen. “Die werking biedt voorzieningen een enorme tijdswinst: er is geen eigen expertise nodig rond openbare aanbestedingen of energiediensten. De ontzorging rond de aanbesteding is de belangrijkste reden om een beroep te doen op het VEB”, licht Koen Swalens verder toe. “Vanuit het VEB voerden wij zelf al een openbare aanbesteding voor het studiebureau dat de energiescan uitvoert. De klant kan die dienst gewoon afnemen van de VEB-raamovereenkomst.” 

“Elke scan heeft een lijst van maatregelen voor HVAC, gebouwschil, relighting en PV-installaties als output”, gaat Koen Swalens verder. “Voor elk van die uitvoeringen hebben we ook aparte raamovereenkomsten. Wil een voorziening met die maatregelen aan de slag, dan kunnen zij het VEB contacteren met een aanvraag voor bijvoorbeeld een gebouwschilmaatregel. Onze projectleider pikt die op en doorloopt het traject waaraan een aannemers deelneemt aan wie werd gegund voor gebouwschilmaatregelen. De klant kan dan diens offerte beoordelen en er al dan niet mee verder gaan. Maar dat staat los van de raamovereenkomsten voor scans en audits. Een klant kan perfect op eigen houtje verder gaan.” 

Conclusie: het menu aan energiediensten van het VEB is erop voorzien om de publieke sector klaar te stomen voor 2050 en dus ook nu te helpen met de hoge energieprijzen. Quick wins worden mogelijk door energiescans (gratis voor zorgvoorzieningen door de klimaatsubsidies van VIPA), zonnepanelen (klassiek of met derdepartijfinanciering), regeltechnische optimalisatie waarmee 20 tot 30 procent winst te halen valt in de vorm van minder energieverbruik en licht-als-een-dienst.  

“Er staat een terugverdientijd tegenover de energiescans op basis van de gemiddelde prijzen van de afgelopen jaren”, preciseer Koen Swalens nog. “Omdat de energieprijzen sterk stijgen, is de terugverdientijd nu nog korter. Maatregelen met een terugverdientijd van minder dan vijf jaar moeten voorzieningen met eigen middelen binnen de drie jaar uitvoeren, voor maatregelen met een langere terugverdientijd kunnen de voorzieningen klimaatsubsidies aanvragen bij VIPA. De verplichting voor maatregelen met een terugverdientijd onder de vijf jaar is er juist omdat die maatregelen voordelig zijn voor de voorziening. Bijvoorbeeld relighting en regeltechnische optimalisaties kunnen tegen de huidige energieprijzen in veel gevallen onder de vijf jaar terugverdiend worden. Door onze klanten te begeleiden naar de aannemingsproducten – via de andere raamovereenkomsten van het VEB – helpen wij hen om die zo ook gerealiseerd te krijgen voor het voordeel op hun energiefactuur.” 


Bronnen 

Lees ook op ZORG Magazine:

Lees ook

Wil je op de hoogte blijven van het laatste zorgnieuws?

Wens je up-to-date te blijven van het laatste zorgnieuws en leerrijke events?
Schrijf je dan hier in en ontvang 2-wekelijks onze nieuwsbrief.