Interview Philippe Vandekerckhove, Rode Kruis: “Er zijn altijd nieuwe noden”

Als CEO van Rode Kruis-Vlaanderen besteedt Philippe Vandekerckhove, klinisch bioloog van opleiding, veel aandacht aan de wetenschappelijke methode in de werking van zijn organisatie. Hij spreekt enthousiast over het belang van een evidence-based aanpak, maar ook over de impact die de coronacrisis had op het Rode Kruis, over werken met vrijwilligers, en de schaarste op de arbeidsmarkt die ook hier een belangrijk thema is.

Wat is de impact geweest van de coronacrisis op de ‘normale’ werking van Rode Kruis- Vlaanderen?

Philippe Vandekerckhove: “Wij zijn net zoals alle andere organisaties getroffen, met uitval bij het eigen personeel, door quarantaine of ziekte, en medewerkers het soms lastig hebben door de bijkomede werkdruk. En dat tegen een achtergrond van schaarste aan personeel, dat ook bij ons reëel is.

Wat de bloedvoorraad betreft, zijn we de eerste drie golven goed doorgekomen. Omdat de reguliere zorg werd uitgesteld, was er minder nood aan bloed. De chirurgie en oncologie zijn de grootste verbruikers van bloed en net die zijn deels uitgesteld geweest. Dat betekende dat we ervoor moesten zorgen dat onze voorraad niet te hoog werd en we geen verval hadden. En als de reguliere zorg weer opstartte, steeg de vraag naar bloed weer spectaculair. We moesten dus de donoren proberen op en af te schakelen.

Nu in deze vierde golf (dit gesprek dateert van eind november 2021, en Philippe Vandekerckhove spreekt dus over de toestand op dat moment, met de kennis van dat moment. Omikron stond nog niet op onze radar toen, nvdr) kenden we grotere problemen om de bloedvoorraad op peil te houden. Dat heeft te maken met een aantal elementen. Er is een zekere vermoeidheid bij de mensen: deze golf is hard binnengekomen. Ook mensen die zich in de eerste drie sterk hielden, zijn nu toch wat geraakt. Bovendien werkten ziekenhuizen hun achterstand weg in de periode juli-oktober, wat tot een hogere vraag naar bloed leidde.”

Tijdens de coronacrisis, vertelt Vandekerckhove tijdens een exclusief interview, was er ook een interessant onderzoeksproject waar het Rode Kruis aan heeft meegewerkt. Dat was onderzoek naar convalescent plasma, het plasma van mensen die genezen zijn van Covid-19, en de vraag of dat zou kunnen helpen om wie besmet is te genezen. “Helaas waren de resultaten niet zo bemoedigend: de studie zelf was schitterend opgezet, en men heeft geleerd dat het werkt bij mensen die geen immuunsysteem hebben, maar het zal niet het verschil maken in de behandeling van gewone patiënten”, klinkt het.

Het brengt ons bij een thema dat hier bij Rode Kruis Vlaanderen erg leeft: de evidence-based aanpak.

Philippe Vandekerckhove:Evidence-based medicine is ontstaan in de jaren negentig aan de universiteiten van Oxford in Engeland en McGill in Canada. De onderliggende gedachte was dat er heel veel wetenschappelijke publicaties zijn, maar dat vele methodologisch niet goed genoeg zijn om daar harde conclusies uit te trekken. Binnen evidence-based medicine kijken experten naar welke van alle publicaties rond een bepaald thema echt betrouwbaar zijn en wat de conclusies zijn uit het geheel. Wereldwijd richten een aantal groepen zich specifiek daarop. De conclusies uit die studies zijn betrouwbaar en voor bijvoorbeeld elke huisarts snel duidelijk – ook zonder dat die alle afzonderlijke studies moet lezen.”

In deze organisatie, maar eigenlijk in elke zorgorganisatie, wil u er natuurlijk voor zorgen dat alle medewerkers dergelijke informatie krijgen. Hoe organiseren jullie dat hier?

Philippe Vandekerckhove: “In onze organisatie zijn er, zoals op vele plaatsen, richtlijnen. Het is niet zo moeilijk om die op basis van de wetenschap die aan te passen. Moeilijker is om tijdig te weten wat juist is.

Daarom richtten wij een centrum voor eidence-based pratice (CEBaP) op. Dat gaat verder dan het medische, waarbij we bijvoorbeeld ook kijken of waterpompen beter zijn om problemen met besmet water op te lossen dan filters. Maar we doen dat ook voor eerste hulp. Binnen de Cochrane Foundation, een stichting die wereldwijd evidence-based medicine promoot en studies uitvoert, is het Cochrane FirstAid Center hier in Mechelen gevestigd, omdat wij wereldwijd daar het meeste onderzoek rond doen.

Binnen Rode Kruis Vlaanderen voert een groep van ongeveer twaalf medewerkers – allemaal PhD’s –onderzoek uit, zowel op de bloedbankactiviteiten als onze humanitaire activiteiten. Met het directiecomité definiëren we welke studies nodig zijn, bijvoorbeeld om ons handboek EHBO te updaten, maar nu ook om de eerste editie van het handboek Eerste Hulp bij Psychische Problemen op te stellen. Sowieso publiceren we steeds de resultaten van ons onderzoek in gratis toegankelijke wetenschappelijke tijdschriften, zodat iedereen die een internetverbinding heeft aan die resultaten kan.

rode kruis vlaanderen

Wij organiseren ook journal clubs, waarbij we samenzitten om een nieuwe wetenschappelijke paper te bekijken en bespreken, en nagaan of we onze aanpak moeten aanpassen. We zijn een van de enige ngo’s ter wereld die dat doen, denk ik.”


ZORG Magazine had het in dit exclusief interview met Philippe Vandekerckhove onder meer ook over werken met vrijwilligers en het grote tekort aan verpleegkundigen en artsen, maar ook over hoe hij alle medewerkers én vrijwilligers mee tracht te krijgen in het verhaal van evidence-based practice, en hoe de volledige maatschappij wat meer wetenschappelijke onderbouw kan gebruiken. Nieuwsgierig? U leest het volledige interview van vier pagina’s in ZORG Magazine 072.

Lees ook

Wil je op de hoogte blijven van het laatste zorgnieuws?

Wens je up-to-date te blijven van het laatste zorgnieuws?
Schrijf je dan hier in en ontvang 2-wekelijks onze nieuwbrief.