Typ om te zoeken

Geen onderdeel van een categorie

Het maaltijdgebeuren: een moment van chaos of een aangenaam rustpunt? 

Delen

Samen met Hilde Taillieu van Anker vzw, een onafhankelijke vormingsorganisatie en adviesbureau voor de zorgsector, gaan we op zoek naar de juiste ingrediënten om de maaltijdbeleving in zorgorganisaties te optimaliseren: “Maaltijden zijn momenten waar bewoners naar uitkijken. Laat dit gebeuren niet afglijden tot een routine.” 
 
Maaltijdbeleving en eetstimulatie zijn belangrijke aspecten in woonzorgcentra. Niet alleen de motoriek en het gezichtsvermogen nemen af bij ouderen, ook de reuk- en smaakzin ebben weg. Goed eten en drinken blijft natuurlijk essentieel, dus komt het erop aan het maaltijdmoment zo uitnodigend mogelijk te maken.
 
“De eerste stap is bewustwording”, zegt Hilde Taillieu. “De maaltijd is voor bewoners een moment waar ze doorheen de dag naartoe leven. Het is dan ook nodig om hier als medewerker ‘bewust’ mee om te gaan. Zodra iedereen dat begrijpt, kan je aan de slag: Hoe doen we het nu en hoe kan het beter? Met kleine aanpassingen, die weinig tijd of moeite kosten, kan je al heel wat verbeteren. Vanuit Anker vzw delen we tips, inspireren we en enthousiasmeren we teams om ermee aan de slag te gaan. Dit alles met betrekking op de voorbereiding, het maaltijdmoment zelf en wat er zich na de maaltijd afspeelt.”
 
Menselijkheid, empathie en communicatie zijn cruciaal in de zorgsector, en dat is hier niet anders. “Ga in dialoog met de bewoners. Vraag hen wat ze wel of niet graag eten. Wat waren hun eet- en kookgewoontes bij hen thuis? De maaltijden dienen zich in de mate van het mogelijke aan te passen aan de bewoner en niet omgekeerd. Bij opname worden de bewoners gevraagd naar hun voorkeuren, maar gebeurt dat nog voldoende nadien? Toon oprecht interesse, vlak na de maaltijd bijvoorbeeld: Heeft het gesmaakt? Het is zo’n simpele vraag die vaak te weinig gesteld wordt en waar nochtans veel mee gedaan kan worden. In sommige zorginstellingen zitten bewoners niet voor niets in zogenaamde menucommissie.”
 
Bij opname worden de bewoners gevraagd naar hun voorkeuren, maar gebeurt dat nog voldoende nadien? 
 
Spreek ook voldoende met de mensen die stil zijn of een gesloten karakter hebben. De mondige bewoners zullen hun stem laten horen, maar laat de anderen niet het slachtoffer worden van hun introverte persoonlijkheid. “Als een bewoner niet veel gegeten heeft, vraag dan waar dat aan ligt. Een slechte dag? Iets wat de bewoner niet lust? Laat het niet zomaar voorbijgaan.”  
 
Het stopt niet bij de bewoners zelf. Betrek ook de familie om te weten wat hun familielid al dan niet graag eet. Soms komen familieleden ook graag een handje helpen tijdens het maaltijdgebeuren. “We stellen vast dat fingerfood nog te weinig ingang gevonden heeft. Dit vraagt creativiteit, maar kan ervoor zorgen dat bewoners terug beter en meer eten. Bewoners die hun bestek niet meer herkennen of kunnen gebruiken, behouden zo toch een maximale zelfstandigheid. Hetzelfde kan helpen bij bewoners met bewegingsdrang die liever al lopend eten, al kan het zijn dat ze het daar zelf moeilijk mee hebben. Informatie vooraf naar de familie hierover is aangewezen. Op het eerste zicht kan het namelijk raar lijken dat de ouderen plots met hun handen “mogen” eten of al lopend mogen eten.” Een dergelijk vernieuwingsproces moet je goed omkaderen, het is belangrijk dat iedereen er warm voor maakt en de voordelen voor de bewoner schetst. Zorg dat bewoners met kauw- en slikproblemen niet alleen een maaltijd krijgen met aangepaste consistentie, maar heb vooral bij hen ook aandacht voor de aantrekkelijkheid op het bord met voldoende variatie in smaak en kleur. 
 
“Alle medewerkers leveren een betekenisvolle rol bij het maaltijdgebeuren. Het is een multidisciplinair gebeuren. Iedereen kan vanuit zijn eigen expertise een meerwaarde bieden.”  
 
Het is daarnaast ook belangrijk dat de bewoners voldoende drinken. “Schenk de drank bij het middageten niet te vroeg uit, warm water of warme limonade zijn niet zo smakelijk. Help bewoners, ook bij het drinken en voorzie in voldoende drank. Daarnaast is het belangrijk om ook tussendoor daar aandacht voor te hebben, zeker bij ziekte en warm weer. Wees alert wanneer je op de kamer komt: zorg dat de bewoner drank binnen handbereik heeft, vul het glas en help te herinneren om te drinken. Bij het ouder worden neemt het dorstgevoel namelijk af.” 
 
Voorzie in voldoende ‘handen’ die aanwezig zijn tijdens het maaltijdgebeuren. Kleine aanpassingen in het uurrooster kunnen ervoor zorgen dat meer medewerkers op dat moment op de werkvloer zijn. “Vanuit Anker begeleiden we vaak zorgorganisaties in het aanpassen van hun uurroosters zodat er voldoende tijd en ruimte is voor het maaltijdgebeuren. Bovendien komen we in huis om met teams te brainstormen, een project op te stellen en samen met hen een visie en plan van aanpak uit te werken. Want het is en blijft een uitdaging om van elk maaltijdgebeuren een rustpunt te maken, een aangename beleving voor bewoners én medewerkers, in plaats van een stresserend spitsuur.” 
 
Enkele hapklare tips:  

  • Denk goed na over wie bij wie aan tafel zit.  
  • Zorg voor een woonkamergevoel en geen reftergevoel. Let erop dat extra materiaal zoals medicatiekarren en rolwagens niet in die ruimte staan. 
  • Wees creatief en besteed voldoende aandacht aan de manier waarop de maaltijd gepresenteerd wordt. 
  • Pas de portie aan de wens van de bewoner aan en voorzie in de mogelijkheid voor een tweede portie. 
  • Zorg ervoor dat de maaltijd in de juiste temperatuur aangeboden wordt. 
  • Bied ook tussen de maaltijden door iets aan om te eten en zorg voor voldoende vochtinname. 
  • Een warme snack als avondmaal is niet alleen leuk om te krijgen, het zorgt ook voor extra energie. 
  • Voorzie ’s avonds voor het slapen gaan nog in een kleinigheid voor de bewoners die dat wensen. Honger kan de nachtrust verstoren. 
  • Zit tijdens assistentie op ooghoogte van de bewoner en geef hem/haar je volledige aandacht. Spreek niet over de hoofden van de bewoner. 
  • Meng de medicatie niet onder de volledige maaltijd. 
  • Bewaak de zelfredzaamheid door aangepaste hulpmiddelen. 
  • Ruim pas af wanneer iedereen aan tafel klaar is.  
  • Neem regelmatig zelf het initiatief om in dialoog te treden met de bewoners om hun wensen en verwachtingen wat de maaltijden betreft te bevragen. 
  • Zorg voor voldoende tijd tussen de maaltijden. 
  • Een kooksessie met bewoners kan veel succes hebben en is hét moment om samen met bewoners aandacht te besteden aan wat en hoe ze vroeger klaarmaakten. 
  • Doe samen eens de test: ervaar hoe het is om zelf eten te krijgen. 
  • Sta met het team stil bij de maaltijden. Het kan een fijn project zijn om rond te werken. 
  • Blijf alert, elke dag opnieuw en geef tijdens de maaltijd je aandacht ten volle aan de bewoner. 

 
www.ankervzw.be
 

Tags:

Laat een commentaar na

Your email address will not be published. Required fields are marked *