Typ om te zoeken

ICT In the spotlight Woonzorgcentra

Naar een zorgmodel zonder muren

Delen

De COVID-19 crisis heeft het zorglandschap stevig door elkaar geschud en tegelijkertijd de woonzorgcentra (WZC) nogal genadeloos in de schijnwerpers gezetEen verouderende bevolking maakt de vraag naar meer en andere ouderenzorg onvermijdelijk. Zullen die klassieke woonzorgcentra nog voldoen, of schakelen we beter over naar een vorm van hybride zorg? De technologische innovatie is alvast klaar voor deze shift. Zorg Magazine gaat samen met enkele opinieleiders uit het werkveld in debat en neemt met hen de zorg van morgen onder de loep.  

Een gesprek met: 
– Bernadette Van Den Heuvel (Directeur ouderenzorg, Zorgnet-Icuro)
– Kristof D’Exelle (Gedelegeerd bestuurder, VLOZO)
– Griet Robberechts (Algemeen Directeur, Woonzorgnet-Dijleland)
– Rik Vera (Bestuurslid Nexxworksinternational keynote speaker, coach, auteur)
– Sofie Van Hecke (Coördinator Zorglab, Business Coach TURBO – VIVES Onderneemt)
– Christophe Moortgat (CEO Jane)

Er worden nog steeds nieuwe woonzorgcentra gebouwd volgens het klassieke model. Kunnen we een shift verwachten naar kleinere, hybride units? 

Bernadette Van Den Heuvel: “Voor de COVID-19 crisis was er amper aandacht voor de woonzorgcentra, nu is die er plots in overvloed. Kleinschalig wonen bestaat al meer dan 30 jaar, maar heeft nooit de beleidsaandacht gehad die het nu krijgt, terwijl er nochtans al heel wat ontwikkeld is op dat vlak. Het thema wint eindelijk wél terrein.” 

Griet Robberechts: Wij werken in onze woonzorgcentra met kleinere woonunits, met 8 tot maximaal 15 bewoners. Daar ligt het accent op normalisatie. Daarnaast hebben we binnen onze strategie meer aandacht voor zorgzame buurten én de rol die een WZC daarin kan spelen. We zien dat die in de bredere hulp- en dienstverlening steeds meer betekenis krijgt. Van het idee dat je mensen per definitie zo lang mogelijk thuis moet laten wonen, wordt stilaan afgestapt. Steeds meer kijkt men naar zaken als comfort, welbevinden, een sociale kring en een aangepast huis. Die factoren spelen mee in de uiteindelijke keuze van een persoon. Die nuance komt er steeds meer.”

“Mensen worden aangemoedigd om bezig te zijn met vroegtijdige zorgplanning”

Bernadette Van Den Heuvel (Directeur ouderenzorg, Zorgnet-Icuro)

Bernadette Van Den Heuvel (Directeur ouderenzorg, Zorgnet-Icuro)

Zo lang mogelijk zelfstandig wonen is toch ieders wens? Komen er vragen vanuit de ouderen en hun families op het vlak van andere, nieuwe vormen van welzijnsplanning? 

Bernadette Van Den Heuvel: Te weinig. Mensen worden aangemoedigd om bezig te zijn met vroegtijdig zorgplanning, om na te denken over hoe men wil sterven. Maar hoe we ouder willen worden, waar we willen wonen wanneer we zorgafhankelijk worden: daar zijn we niet mee bezig. Wanneer we kijken naar de resultaten van de enquête van de Koning Boudewijnstichtingzien we dat 11 procent van de Vlamingen naar een WZC wil gaan – en dat vind ik best veel. Maar eigenlijk schuiven we dat allemaal voor ons uit. Ouderdom overvalt mensen nog te veel.”  

Sofie Van Hecke: “In het Zorglab zie ik mensen van alle leeftijden langskomen. Senioren kijken vaak argwanend naar nieuwe technologie; voor hen lijkt het allemaal heel ingewikkeld en dat schrikt af. Tegelijkertijd merk ik dat de generatie daar net onder wél preventief bezig is met welzijnsplanning. Zij staan wél open voor nieuwe technologie. Ik denk dat we actief moeten inzetten op het informeren van zorgorganisaties, als we verandering willenEr zijn heel wat technologische mogelijkheden, maar vaak zijn ze onvoldoende bekend.” 

Christophe Moortgat: “We hebben in samenwerking met Seniorennet een onderzoek gedaan bij 1 200 senioren. Uit dat onderzoek kwam duidelijk naar voren dat de oudere generatie schrik heeft voor verandering. De overstap van zelfstandig wonen naar het wonen in een WZC of naar meer hulp krijgen bij dat zelfstandig wonen, die is grootOok de technologische veranderingen die daarmee gepaard gaan, zijn voor velen een drempel. Tegelijkertijd zien we wédat mensen die shift gemakkelijker makenwanneer ze daarbij gemotiveerd worden door hun kinderen. Vertrouwen speelt dus een enorme rol bij verandering.”

Welke stappen zijn nodig om over te gaan naar een zorgmodel zonder muren? 

Griet Robberechts: Regelgeving is een eerste stap. De thuiszorg is voor een stuk Vlaams, de thuisverpleging federaal, ons WZC wordt deels op federaal en deels op Vlaams niveau geregeld. Willen we open ecosystemen creëren, dan zou het ons een heel eind op weg helpen om die regelgeving op één lijn te hebben.” 

Rik Vera: “We moeten in driedimensionale ecosystemen beginnen denken. De eerste dimensie betekent dat we ouderenzorg opentrekken en beginnen bekijken als een onderdeel van het bredere welzijn. Vanuit dat welzijn, voegen we daar nog twee dimensies aan toe. Welzijn begint niet wanneer je oud bent, maar al heel vroeg in elk leven. Tegelijkertijd is welzijn heel persoonlijk. Daarnaast kunnen we een hoop andere sectoren betrekken bij welzijn: de farmaindustrie, maar ook mobiliteit, voeding, verzekeringen,… Beschouw je ouderenzorg als deel van een breder ecosysteem, dan trek je automatisch het debat open en integreer je zorg in het leven als geheel. Ik denk dat het echt zou helpen om de benaming ouderenzorg te laten vallen en ze te vervangen door welzijn. Dan pas krijg je één groot, geïntegreerd verhaal.” 

“In onze WZC zetten wij sinds enkele jaren in op digitale geletterdheid bij het zorgpersoneel”

Griet Robberechts (Algemeen directeur, Woonzorgnet-Dijleland)

Wat kan de rol van technologie zijn binnen dat soort ecosystemen 

Bernadette Van Den Heuvel: “Sociale robotica en zorgrobotica zien we steeds meer op de markt. Ik geloof sterk dat die een toegevoegde waarde kunnen hebben, al denk ik dat er nog een belangrijke weg af te leggen is wat betreft de digitale geletterdheid van het zorgpersoneel in VlaanderenDaarnaast mogen we ook de zorgethische aspecten niet vergeten.  

Griet Robberechts: In onze WZC zetten wij sinds enkele jaren in op digitale geletterdheid bij het zorgpersoneel. Maar niet alleen voor het personeel is dat cruciaal, ook voor de bewoners en de familie maakt dat een enorm verschil. Technologie moet bijdragen aan het creëren van veiligheid voor de bewoners, het behouden van de autonomie en het mogelijk maken van participatie.” 

Rik Vera: Moet je mensen aanleren hoe ze digitaal kunnen werken, dan faalt de oplossing al vanaf het beginIets moet op zo’n manier gemaakt worden, dat je er geen opleiding voor nodig hebt. Zolang we moeten opleiden, ligt de fout bij de digitale tools en niet bij de gebruiker zelf. Bij de eerste iPhone wist iedereen intuïtief hoe je die moest gebruiken.” 

Christophe Moortgat: “Als bedrijf moeten we vandaag de dag inderdaad écht investeren in het gebruiksgemak; het moet eenvoudig zijn. Dat is één van de redenen waarom ons systeem op een smartphone werkt: zo kan iedereen – de kinderen, het woonzorgcentrum, de huisarts of eender welke andere zorgverlener – er op een eenvoudige manier mee aan de slag. Vroeger moesten we met de technologie leren werken, maar nu speelt die in op de noden van de sector om de dingen eenvoudiger en aangenamer te maken. Technologie moet er zijn om de mens te helpen.” 

“Vooruitgang levert altijd winnaars en verliezers op en daar zullen we rekening mee moeten houden”

Kristof D'Exelle (Gedelegeerd bestuurder, VLOZO)

Kristof D’Exelle (Gedelegeerd bestuurder, VLOZO)

Moet digitale technologie werk uit handen nemen van de zorgverlener? 

Kristof D’ExelleDat is het ideale scenario, maar ik ben er niet van overtuigd dat iedereen daar op dezelfde manier naar kijkt. Ik denk dat de vrees bij het zorgpersoneel leeft dat technologie hen op termijn voor een deel overbodig zal maken. Er zal altijd fysieke zorg nodig zijn, maar naar de toekomst toe evolueren we naar een scenario met minder verpleeg- en zorgkundigen. Vooruitgang betekent dan misschien wel minder tewerkstelling.”

Christophe MoortgatMet Jane willen we zorgen voor een extra helpende hand. Het systeem registreert elke minuut via persoonsgebonden monitoring en zorgt zo voor meer preventie, veiligheid en efficiëntie. We willen helpen ontzorgen, zodat het zorgpersoneel meer kan investeren in de zorgrelatie met de bewoner. We willen geen technologie creëren om mensen te vervangen en technologie kan dat ook niet. Maar het kan bepaalde zaken wel gemakkelijker maken, het laat een energieverschuiving toe.” 

“Moet je mensen aanleren hoe ze digitaal kunnen werken, dan faalt de oplossing al van het begin”

Rik Vera (Bestuurslid Nexxworks, internationale keynote speaker, coach, auteur)

Christophe Moortgat (CEO, Jane)

Christophe Moortgat (CEO, Jane)

Zijn oplossingen als Jane relevant en haalbaar binnen de ouderen– of welzijnszorg?  

Sofie Van Hecke: Absoluut. In het kader van preventie zijn er zeker voordelen wanneer bewoners of patiënten gemonitord worden. Je kan er problemen vroegtijdig mee opsporen en dat geeft de patiënt, de thuisomgeving maar ook het zorgpersoneel een veilig gevoel. Ook naar privacy toe heeft een monitoringsysteem zoals Jane – met sensoren, maar zonder camera – heel wat voordelen.”  

Bernadette Van Den Heuvel: “Naar preventie toe deel ik die mening en denk ik dat een oplossing als Jane zeker relevant kan zijn. Daarnaast moeten we ook naar het zorgethisch vlak durven kijken. Gezondheidsapps, zoals een simpele stappenteller, disciplineren je enorm: ze zorgen ervoor dat mensen hun gedrag aanpassen door de hele tijd naar een scherm te kijkenIk vraag me dus af wat zo’n constante monitoring met je doet als mens – en ik vind dat die vraag mee in de weegschaal gelegd moet wordenDaar mogen we niet te licht over gaan.” 

Christophe Moortgat: “Onze sensoren zijn identiek aan degene die je in een garagepoort vindt, bijvoorbeeld. Ze registreren beweging wanneer die er is. Er is geen feedback, er is geen scherm aan verbonden dat je zegt wat je al dan niet moet doen. Vaak worden de sensoren zelfs niet opgemerkt, ze blenden in het huis in als een brandalarm. Initieel zat er een groen lampje in, dat ging branden van zodra er beweging gedetecteerd werdMaar na feedback van senioren – die aangaven dat ze net daardoor het gevoel kregen gemonitord te worden – hebben we dat lampje eruit gehaaldOok nemen wij nooit beeld of geluid op; privacy is voor ons enorm belangrijk. We willen aan de hand van bewegingssensoren, gewoon het welzijn van de persoon monitoren.

Rik Vera: “Als technologie ons kan helpen, waarom dan niet? Ik vind dat we technologie niet moeten zien als een bedreiging, maar als een verrijking van ons menszijn. Ik begrijp de bezorgdheid, maar die is er altijd bij nieuwe technologieën. Je kan moeilijk corrigerende maatregelen nemen voor het er is op het terrein. We moeten absoluut bijsturen als dat nodig blijkt, maar dat preventief doen, werkt niet.” 

“Je kan er problemen vroegtijdig mee opsporen en dat geeft de patiënt, de thuisomgeving, maar ook het zorgpersoneel een veilig gevoel”

Sofie Van Hecke (Coördinator Zorglab, Business Coach TURBO – VIVES Onderneemt)

Heeft de coronacrisis iets fundamenteels veranderd? Gaan we versneld naar zorgmodellen zonder muren?

Sofie Van Hecke: “Ik denk dat dat afhangt van organisatie tot organisatie. De ene is er klaar voor, de andere nog niet. Maar het is wel zo dat die shift heel erg versneld wordt door de pandemie. Stapsgewijs zullen steeds meer organisaties echt gaan investeren in een zorgmodel zonder muren.”

Kristof D’Exelle“Ik wil daar realistisch over zijn. De vooruitgang is een feit en die is niet goed of slecht. Maar vooruitgang levert altijd winnaars en verliezers op en daar zullen we rekening mee moeten houden, want in de residentiële ouderenzorg zal dat niet anders zijn. Laten we zorgen dat er tijdens het veranderproces zo weinig mogelijk verliezers zijn én dat we die tegelijk ook niet vergeten.”  

Bernadette Van Den Heuvel: “Ik ben optimistisch. Steeds meer bedrijven hebben belangstelling voor de ouderenzorg en zijn bereid om samen te werken en na te denken over deze doelgroep. Als we de co-creatie tussen bedrijven en zorgsector verder stimuleren, dan kunnen we grote stappen vooruit zetten.” 


Over Jane 

Wie of wat is Jane? 

“Jane is een slimme zorgoplossing voor ouderen die bestaat uit bewegingssensoren en alarmknoppen. Via patroonherkenning leert Jane de gewoontes van de zorgvrager steeds beter kennen. Merkt Jane iets ongewoons, dan krijgt de zorgkring via de smartphone een melding met meer informatie, zodat er snel actie ondernomen kan worden.”  

Waar kan Jane bij helpen?  

“We willen ouderen de vrijheid en autonomie geven om langer zelfstandig thuis te wonen. Daarnaast willen we ook een oplossing bieden aan WZC en assistentiewoningen en dus via technologische innovatie ontzorgen. Technologie kan geen eindbeslissingen nemen, maar kan wel helpen bij de monitoring van mensen die meer hulp nodig hebben. Het kan het leven van zowel de mensen thuis als in een WZC faciliteren, bijdragen tot kwalitatievere zorg en meehelpen om personeelsschaarste het hoofd te bieden.”  

“Wij kunnen een ecosysteem creëren tussen alle partijen zodat Jane overal en altijd kan helpen ontzorgen”

Hoe staat Jane tegenover het gebruik van data?  

We bewaren strikt het evenwicht tussen wat helpt om de levenskwaliteit te verbeteren, rekening houdend met de privacy en de wettelijke verplichtingen. We doen dit op een heel beveiligde manier en delen niks, met niemand. We nemen ook nooit beeld of geluid op. Bij Jane willen we niet dat de mens het product wordtpersoonlijke data beveiligen we volledig.” 

Kan Jane dan een oplossing zijn voor de zorgwereld van morgen?  

“Als we meer mensen willen helpen, dan zal het – met de vergrijzing in het achterhoofd  anders moeten. Hybride zorg kan een antwoord bieden. Concreet betekent dat de overgang van een rigide systeem – je wordt verzorgd in een WZC of thuis – naar mengvormen waarbij we zorginstellingen niet meer als geïsoleerde gebouwen zien, maar als woonzorgzones. Dat idee kunnen we mee helpen uitbouwen met Jane, thuis, maar ook in zorginstellingen. Wij kunnen een ecosysteem creëren tussen alle partijen zodat Jane overal en altijd kan helpen ontzorgen.”  

Laat een commentaar na

Your email address will not be published. Required fields are marked *