Typ om te zoeken

In the spotlight Techniek Ziekenhuizen

Nieuwe wetgeving op stralingsrisico: “In elk ziekenhuis een diensthoofd fysische controle en agenten voor stralingsbescherming”

Delen

De aanpassing van het reglementair kader m.b.t. de bescherming van de bevolking, van de werknemers en het leefmilieu tegen het gevaar van de ioniserende stralingenkort gezegd het ARBIS uit 2001werd van kracht op 1 januari 2021Wat impliceert dat voor ziekenhuizen en zorginstellingen waar een stralingsrisico bestaat door ioniserende straling? Zorg & Techniek vroeg het aan Dominic Hermans (diensthoofd dienst preventie, milieu en radioprotectie Ziekenhuis Oost-Limburg (ZOL) en bestuurder bij Prebes) en Stefan Cools (erkend deskundige fysische controle Vinçotte Controlatom)  

Fysische controlevanaf nu verplicht intern 

Dominic Hermans (Diensthoofd dienst preventie, milieu en radioprotectie – Ziekenhuis Oost-Limburg, Bestuurder bij PREBES)

Dominic Hermans: Over dit onderwerp waren er al een aantal wijzigingen in het ARBIS. Het initiële KB dateert van 20 juli 2001 (voluit: Algemeen Reglement op de Bescherming van de bevolking, van de werknemers en het leefmilieu tegen het gevaar van de Ioniserende Stralingen). De update van 2018 die nu van kracht is geworden, heeft betrekking op de organisatie van de fysische controle, het toezicht op de stralingsbescherming van het personeel of de bezoekers van alle ziekenhuizen (of bedrijven) die werken met bronnen van ioniserende straling.  

In een FANC klasse I inrichting (zoals een kerncentrale) is het hoofd van de dienst voor fysische controle een erkend deskundige fysische controle van klasse I. Hij is eveneens de preventieadviseur belast met de leiding van de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk. In klasse II of III inrichtingen heeft de exploitant een vrije organisatiekeuzehet hoofd van de interne dienst voor fysische controle kan een interne erkend deskundige zijn. Heeft het ziekenhuis geen eigen erkend deskundige in dienst, dan kan het diensthoofd een werknemer zijn met een gepaste opleiding (zoals een preventieadviseur die een extra opleiding ‘agent stralingsbescherming’ volgde). 

Nieuwe functietitels en rollen 

“Ook nieuw is de functietitel AgSb (agent voor stralingsbescherming of de internationale term Radiation Protection Officer of RPO)”, vervolgt Dominic Hermans. Concreet: per afdeling of dienst waar gewerkt wordt met ioniserende stralen, moet een werknemer als agent aangesteld worden die terugkoppelt aan het hoofd van de fysische controle.” 

Binnen het ZOL hebben we al een coördinator stralingsbescherming in dienst die voor 50% instaat voor fysische controles en voor 50% voor de medische stralingsfysicamooi verdeeld over een fulltime job. In de praktijk zien we vooral anomalieën op stralingsvlak met medisch besmet afvalDaarom heeft ZOL intern een eigen meetpoort om ioniserende stralen te meten. Ook zijn er binnen de sector soms accidentele blootstellingen bij bijvoorbeeld patiënten die de arts niet vertellen dat ze zwanger zijn. Voor de nieuwe agentfunctie zullen we bijkomende opleidingen voorzien op basis van de voorschriften van het FANC. Er komt ook administratie bij kijkenomdat er veel gedocumenteerd moet worden. Voor veel ziekenhuizen is het moeilijk om deze wetgeving in de praktijk om te zetten. Vaak is hoofd van de dienst fysische controle of agent stralingsbescherming geen fulltime job. Voor de betrokken medewerkers komt dit er dus vaak gewoon bij. 

Preventieadviseurs dreigen overbevraagd te worden 

Stefan Cools: “Er ligt nu inderdaad veel meer verantwoordelijkheid bij de exploitant. Alle taken rond fysische controle uitbesteden aan een erkende instelling kan niet meerDe frequente en systematische stralingsbeschermingstaken op de werkvloer zijn nu de verantwoordelijkheid van de agent stralingsbescherming. Om deze taken op een goede manier te kunnen uitvoeren, moet de agent dus regelmatig aanwezig zijn op de dienst zelf.  Het ziekenhuis kan daarbij nog steeds een beroep doen op een externe erkende deskundige van een erkende instelling voor fysische controle, zoals Controlatom. Hij/zij is verantwoordelijk voor de uitvoering van een aantal gespecialiseerde taken, zoals het goedkeuren van procedures, opleidingen, beschermingsmiddelen, dosimetrie,… Om die taken goed te kunnen uitvoeren, moet de erkend deskundige ook periodiek een bezoek brengen aan het ziekenhuis om te verifiëren of alles in orde is qua stralingsbescherming. Tijdens die  bezoeken kan er ook overlegd worden met de interne dienst fysische controle. 

Ook voor medische stralingsfysica zal de taaklast in de toekomst sterk toenemen 

Dominic Hermans: Preventieadviseurs spelen een belangrijke rol binnen stralingsveiligheid in ziekenhuizen. Veel ziekenhuizen zitten nog met vragenWorden de agenten voor stralingsbescherming onderdeel van de interne dienst preventieDoor corona zijn reorganisatie en opleidingen helemaal stilgevallen. In veel gevallen moeten die medewerkers nog gevonden en opgeleid worden. Controlatom heeft daarbij zelf veel opleidingen moeten annuleren. Daardoor ontstaan bottlenecks. Het formaliseren van al die opleidingsprogramma’s is nu stap 1. Daarna moeten de wettelijk toegekende taken ook uitgevoerd kunnen worden volgens goedgekeurde procedures. 

“In de praktijk schuiven de meeste ziekenhuisdirecties die hele hete aardappel inderdaad door naar de interne preventieadviseur, maar die is nu al overbevraagd door zware takenpakketten en de rol bij de huidige Covid-19 pandemie. De agenten stralingsbescherming zullen vaak verpleegkundigen zijn die de tijd moeten krijgen om die opleidingen te volgen en de taken uit te voeren binnen medische beeldvorming, spoed, OK… en altijd via goedgekeurde procedures. Op een afdeling nucleaire geneeskunde moet een agent altijd aanwezig zijn bij activiteitZoiets ligt in veel ziekenhuizen niet voor de hand.  

Niet eenvoudig in praktijk te brengen 

Een accreditatietraject als JCI of NIAZ besteedt bovendien niet veel aandacht aan ioniserende straling en levert dus niet echt voorsprong op”, vervolgt Dominic Hermans. De nieuwe wetgeving gaat verder dan de accreditatierichtlijnen, in tegenstelling tot brandveiligheid dat voor een accreditatie wel verder gaat dant de Vlaamse of federale wetgeving. 

Stefan Cools: “Agenten stralingsbescherming  vaak verpleegkundigen – zijn de ogen en de oren van de dienst op het vlak van stralingsbescherming. Maar als zij merken dat er iets niet in orde isbijvoorbeeld wanneer de dosimeter of de loodschort niet consequent of correct wordt gedragen, dan moet deze verpleegkundige dit wel aangeven bij een arts of haar/zijn leidinggevende. Dat ligt niet altijd voor de hand. Het diensthoofd fysische controle zal hier dan ook een belangrijke rol in spelen  

Ook een diensthoofd van een afdeling agent maken, is niet altijd evident”, pikt Dominic Hermans in. “Wij krijgen naast meer verantwoordelijkheid voor de fysische controle, het aansturen van de agenten, ook meer taken rond medische stralingsfysica. Nog meer onderzoek naar optimalisatie, opvolging van de patiëntendosimetrie… extra takenmeer toezicht. Sensibilisering naar de artsen toe om de straling zo laag mogelijk te houden, is ook erg belangrijk. 

Het FANC, het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle publiceert KB’s voor het algemene wettelijke kader specifieke technische reglementen (FANC besluiten). Het FANC regelt inspecties, zorgt voor gebruikersvergunningen voor artsen, exploitatievergunningen voor ziekenhuizen en erkenningen van de deskundigen van controleinstellingen. Er is een meldingsplicht bij incidenten aan het FANC.

Prebes en Controlatom: aanspreekpunten voor vragen en opleidingen 

Stefan CoolsIn 2019 en 2020 lag de focus vooral op de oprichting van de dienst fysische controle en op de diensthoofden en op agenten een gepaste opleiding te laten volgen. De praktische implementatie van de interne dienst fysische controle en het effectief uitvoeren van de specifieke taken door de agenten stralingsbescherming zal nog tijd in beslag namen. Daarnaast zijn er zeker nog exploitanten die achter lopen en nog bezig zijn met de opleiding.” 

Daarbovenop is er ook de oprichting van de interne dienst medische stralingsfysica, wat meer verantwoordelijkheid zal geven aan het ziekenhuis op het vlak van optimalisatie van patiëntendosissen. Van zodra al die veranderingen goed zijn geïmplementeerd, hebben we een goede basis oeen optimale samenwerking te realiseren tussen het lokaal frequent toezicht door de agenten en de bijstand door erkende externe deskundigen.  

Dominic HermansOrganisatorisch en praktisch blijven we op korte termijn wel met vragen zitten. Wie doet wat en hoe leiden we mensen op? Daarom gaan we met Prebes, de beroepsvereniging van preventieadviseurs, over ioniserende stralen een nieuwe ad hoc projectgroep opstarten. Gericht op wie nu geconfronteerd wordt met deze nieuwe wetgeving, zoals veel preventieadviseurs. We proberen hen doorheen deze complexe materie te gidsen. 

Stefan Cools Vinçotte Controlatom is altijd bereid om Prebes bij te staan in het beantwoorden van hun vragen, net zoals we dit proberen te doen voor onze klanten. Wat betreft opleidingen: we zijn in 2019 begonnen met het geven van klassikale opleidingen ‘agent stralingsbescherming’. Door Covid-19 hebben we een groot aantal van de geplande opleidingen moeten annuleren. Ook daarom zijn we een versnelling hoger gegaan om de opleidingen te digitaliseren. Een eerste voorbeeld is de e-learning  voor de gemachtigden – de verpleegkundigen die al een opleiding radioprotectie kregen tijdens hun studies – om agent stralingsbescherming te worden. De afgelopen weken hebben we de volledige opleiding digitaal gegeven. De opnames worden ook ter beschikking gesteld voor de deelnemers op ons online leerplatform. Een volgende stap is het digitaliseren van de jaarlijkse opleiding stralingsbescherming.  

Overzicht reglementair kader: 

https://fanc.fgov.be/nl/professionelen/fysische-controle  

https://fanc.fgov.be/nl/professionelen/regelgevende-projecten/aanpassing-van-het-reglementair-kader-mbt-de-medische  


Dominic Hermans is preventieadviseur niveau 1 en milieucoördinator A voor de vier campussen van ZOL – goed voor 5200 medewerkers, inclusief artsen, vrijwilligers en stagiairs. Ook voor radioprotectie, rampenplan, bioveiligheid en ADR is hij bevoegd. Daarnaast is hij bestuurder bij Prebes en voorzitter van de projectgroep verzorgingsinstellingen van Prebes.  

Stefan Cools is technisch leidinggevende bij Vinçotte Controlatom binnen de dienst fysische controle. De erkend deskundigen van deze dienst staan in voor de  stralingsbescherming van het personeel of de bezoekers van alle ziekenhuizen of bedrijven die werken met bronnen van ioniserende straling. Vinçotte Controlatom is een erkende instelling voor controles in de industriële, medische en transportsector. Daarnaast heeft Controlatom ook een dienst stralingsfysica, waarbij het de taak van de erkend medisch stralingsfysicus (voor radiologie en nucleaire geneeskunde) is om de ontvangen dosis door de patiënt te optimaliseren met behoud van zo hoog mogelijke beeldkwaliteit. Ten derde voorziet de dienst dosimetrie personen- en omgevingsdosimeters, om de stralingsdosis voor  blootgestelde personeelsleden binnen  radiologie, medische beeldvorming en nucleaire geneeskunde.  

Laat een commentaar na

Your email address will not be published. Required fields are marked *