Prof Peter Bamberger

“Onbeleefdheid blijkt een heel erg belangrijke determinant van medische fouten”

Een blik op de interpersoonlijke relaties binnen een team van artsen en verpleegkundigen moet bij zowat een derde van de medische fouten voldoende zijn om een oorzaak te vinden, zo leren we van professor Peter Bamberger van de universiteit van Tel Aviv.

‘Incivility’, zo duidt professor Bamberger, Domberger Professor of Management aan Tel Aviv University en Research Director aan Cornell University in de VS, het gedrag waar hij onderzoek naar doet. In het bijzonder doet Bamberger onderzoek naar de impact van respectloos gedrag (‘misbehaviours’ in het Engels) binnen interpersoonlijke relaties in een medische setting.

Bamberger deed in het bijzonder onderzoek naar een heel milde vorm van respectloos gedrag in de context van ziekenhuizen: onbeleefdheid. Of het een verschil maakt wie onbeleefd is tegen wie? “Het kan gelijk wie zijn, en onze studies naar de onmiddellijke impact op de cognitieve vermogens (zoals denken, beslissingen nemen…, nvdr) van wie de onbeleefdheid ervaart, tonen aan dat het hoegenaamd geen verschil maakt.”

Onbeleefdheid leidt af

In zijn experimenten liet Bamberger een medisch team samenwerken om een diagnose te stellen en een behandeling uit te werken. Telkens bouwde hij een onbeleefdheid in: een buitenlandse arts die iets denigrerend zei over de medische wereld in Israël, of een moeder van een erg jonge patiënt die zei waar het volgens haar op stond.

Peter Bamberger: “In situaties met een dergelijke onbeleefdheid zagen we dat mensen moeite hadden om gewone beslissingen te nemen. Ze waren afgeleid, hun aandacht was elders en niet bij de taak van dat moment. We hebben videobeelden waarbij een arts een laboverslag inkijkt, een aantal handelingen stelt, stopt en vraagt om het verslag nogmaals te zien. Het is duidelijk dat die arts zich realiseert dat hij of zij de eerste keer iets gemist heeft. Dat houdt een vertraging in die in een noodgeval het verschil tussen leven en dood kan betekenen. Mocht hij het verslag níet opnieuw inkijken, zou het ook kunnen betekenen dat hij beslissingen neemt op basis van onvolledige informatie – vooral artsen met overdreven zelfvertrouwen stellen niet in vraag wat ze beslissen. In elk geval: ze verwerken de informatie niet correct.”

Interacties binnen teams

En dan is er de impact op het team en hoe teamleden samenwerken. In ziekenhuizen, maar ook elders in de zorgsector, zijn niet individuen maar teams verantwoordelijk voor de resultaten, waarbij verschillende experten informatie aan elkaar doorgeven en hulp krijgen wanneer ze – vaak letterlijk – handen te kort komen tijdens een onderzoek of behandeling. “Je zou verwachten dat ze dan iets zeggen, maar in vele situaties is daar geen tijd voor en gebeurt het meer impliciet – bijvoorbeeld door elkaar ook non-verbale signalen te sturen”, legt Bamberger uit. “Maar, wanneer we aan andere dingen denken en onze hersenen zijn andere informatie aan het verwerken, missen we die signalen.”

Net dat is het effect van een onbeleefdheid, zo ontdekte Bamberger tijdens zijn experimenten. Maar ook de persoon die niet zelf het doelwit was van zo’n uitspraak, vraagt zich af of hij of zij nu bedreigd is en is daardoor afgeleid waardoor informatie niet (tijdig) uitgewisseld en hulp niet aangeboden is.

Wel zag hij tijdens zijn experimenten – waarbij, voor alle duidelijkheid, poppen de plaats van patiënten innamen – dat in teams waar meer ondersteuning is en over het algemeen minder neiging tot respectloosheid, er meer effect was in vergelijking met teams waar minder sociale steun was en meer ‘achtergrond onbeleefdheid’.

Dertig procent

De impact, zo weet Peter Bamberger, van dergelijk respectloos gedrag kan verregaand zijn. “We kunnen hiermee ongeveer dertig procent van de medische fouten verklaren. Dat is enorm. Dat is veel meer dan de impact van slaaptekort. Interpersoonlijke interacties zijn veruit het meest bepalend. Die incivil behaviours blijken een heel erg belangrijke determinant van medische fouten en problematisch gedrag in medische zorg.”

Lees het volledige artikel in ZORG Magazine 078. Nog geen abonnee? Klik hier.

LEES OOK OP ZORG MAGAZINE:

Lees ook

Wil je op de hoogte blijven van het laatste zorgnieuws?

Wens je up-to-date te blijven van het laatste zorgnieuws en leerrijke events?
Schrijf je dan hier in en ontvang 2-wekelijks onze nieuwsbrief.