Typ om te zoeken

HR In the spotlight Overige Woonzorgcentra

Seksualiteit en intimiteitszorg bij ouderen

Delen

Jef* is 92 jaar oud en sinds enkele jaren weduwnaar. Hij woont in een woonzorgcentrum (WZC) en geeft op een dag aan dat hij aanrakingen mist. Hij mist het om samen met iemand te slapen en te knuffelen, hij mist het om nog eens goed vastgepakt te worden. Jef heeft – wat we noemen – huidhonger. 

“Huidhonger kan ontstaan wanneer een persoon lang niet meer aangeraakt is of wanneer iemand verlangt naar huidcontact dat er niet is. Het is dus een gebrek aan aanrakingen en intimiteit. En da’s iets wat véél meer invloed heeft op mensen dan we in eerste instantie zouden denken.”, legt Steven De Weirdt uit.

Steven is psycholoog en communicatieverantwoordelijke bij Aditi vzw, een organisatie die seksualiteit en intimiteitszorg op maat aanbiedt en dat aan verschillende doelgroepen: mensen met een beperking, kwetsbare ouderen en personen met een psychische kwetsbaarheid. 3 doelgroepen voor wie seksualiteit en intimiteit soms moeilijk zelfstandig in te vullen zijn.  

“Dmaatschappij is zich steeds meer bewust van het feit dat voor die doelgroepen aangepaste zorg en ondersteuning belangrijk zijnmaar naast die bewustwording is er ook écht nood aan een duidelijk kader zodat ook personen met een beperking én ouderen seksualiteit en intimiteit op een respect- en kwaliteitsvolle manier kunnen beleven en aangeboden kunnen krijgen. En net dat kader creërenis waar Aditi vzw bij kan helpen. 

Aditi wie? 

Aditi vzw ontstond in 2008 en is sindsdien actief over heel Vlaanderen. De organisatie vertrekt vanuit de visie dat seksualiteit integraal deel uitmaakt van het leven en naast een basisbehoefte dus ook een basisrecht is voor iedereenDe organisatie wil het maatschappelijk debat sturen en het onderwerp mee op de kaart helpen zetten in Vlaanderen. En dat doen ze door te werken op 3 verschillende niveausmaatschappelijke sensibilisering, professionaliteitsondersteuning en individuele ondersteuning.    

Aditi binnen de ouderenzorg 

Aditi heeft zijn plek al verworven binnen de organisaties voor personen met een beperking in Vlaanderen, maar is nog niet even bekend binnen de ouderenzorg – al stijgt de vraag elk jaar – en dan vooral vanuit de woonzorgcentra zelf. 

Het kan zijn dat het WZC een vorming voor het personeel wil geven, of nood heeft aan teamondersteuning bij seksueel grensoverschrijdend gedrag. Ook kan het een persoonlijke vraag van een bewoner zijn, of wil het WZC graag hulp bij het beleid en de visieontwikkeling”, met al die vragen en veel meer kan de ouderenzorg bij ons terecht, legt Steven uit. 

In het woonzorgcentrum spreekt een bewoner iemand van het verplegend personeel in vertrouwen aan: “Ik zou graag nog eens seks willen hebben met iemand, ik mis die intimiteit enorm.” De verpleger weet echt niet waarheen met die vraag en klampt tijdens de koffiepauze zijn collega aan om het er even over te hebben. Een concreet beleid is er in het WZC namelijk niet.

Visie en beleid  

Een duidelijke visie en beleid rond seksualiteit en intimiteit zijn binnen de ouderenzorg absoluut noodzakelijk; dit om af te geraken van de taboesfeer die nog steeds rond het onderwerp hangt en om ervoor te zorgen dat vragen – zoals het voorbeeld hierboven – bespreekbaar worden gemaakt. Seksualiteit is een basisrecht voor iedereen éop elke leeftijd. Een transparant beleid is dan ook onvermijdelijk binnen de sector. 

Helaas merkt Aditi dat het aan zon duidelijke visie en beleid nog bijna overal ontbreektWanneer we merken dat er geen beleid is, proberen we handvaten aan te reiken zodat het personeel een duidelijk antwoord kan formuleren op potentiële vragen die zijzelf, maar ook de bewoners in het WZC stellen. Aditi vzw pleit op dit vlak voor de aanstelling binnen ieder WZC van een “referentiepersoon intimiteit en seksualiteit” en organiseert hier ook samen met andere betrokken partijen de noodzakelijke opleiding voor.  

Naast het meesturen naar een goede visie en een duidelijk beleid, is het geven van vormingen aan het personeel één van de belangrijkste taken van AditiZo’n 120 tot 130 vormingen staan per jaar op de agenda en velen daarvan zijn op vraag van het WZC zelfMaar daar stop het niet; de organisatie gaat verder dan professionaliteitsondersteuning alleen 

Lucien* (91 jaar) vond Aditi vzw zelf via opzoekingen op het internet. Hij belde Steven De Weirdt op en vroeg of hij kon langskomenin het woonzorgcentrum waar hij verbleef. Na een lang gesprek vertelde Lucien dat hij al z’n hele leven gevoelens had voor mannen. Kon Aditi eventueel helpen bij die zoektocht naar zichzelf?

Niet altijd is een vraag zo concreet. Een persoon kan nood hebben aan een luisterend oor of kan samen op zoek willen gaan naar praktische mogelijkheden en oplossingen voor zijn of haar vraag. Maar één ding is zeker, tijdens een consultgesprek met Aditi is alles bespreekbaar. Zo kan na het gesprek bekeken worden wat de mogelijkheden en wensen van de client zijn. En soms kan seksuele dienstverlening een oplossing zijn. 

Seksuele dienstverlening 

Aditi werkt over heel Vlaanderen samen met een 80-tal mannelijke en vrouwelijke seksuele dienstverleners. Zij krijgen van Aditi opleidingen, intervisies en individuele coaching en vaak gecombineerd met ervaring als zorgverlener, geven zij ondersteuning aan personen met een handicap en ouderen en dit voornamelijk, maar niet alleen, bij hun seksualiteitsbeleving.  

Dat toont onmiddellijk aan waarom in onze maatschappij seksuele dienstverlening kan bestaan naast reguliere escort en prostitutie: seksuele dienstverlening bij personen met een beperking en bij ouderen vertrekt vanuit een zorgvraag en dus vanuit een breder zorgmodel, terwijl bij het reguliere prostitutienetwerk het economische model het vertrekpunt is. 

Deze dienstverlening gaat om zoveel méér dan seks alleen, legt Steven De Weirdt uit. “Het is een duidelijke vorm van zorgverlening. Er wordt écht gekeken naar wat elke individuele persoon vraagt en nodig heeft, met een groot respect voor privacy en respect voor elkaar. Jaarlijks krijgen we zo’n 300 individuele vragen binnen voor seksuele dienstverlening. Die vraag kan komen van de persoon zelf, het woonzorgcentrum, de begeleider van de persoon, een familielid of het brede netwerk van die persoon. En ook hier zien we opnieuw dat het aantal vragen jaarlijks stijgt.” 

Elke aanvraag begint met een intakegesprek, waarin de cliënt geïnformeerd wordt over de seksuele dienstverlening in al haar aspecten. Daarnaast wordt beeldvorming opgemaakt en wordt de levensgeschiedenis van de cliënt in kaart gebracht om zo ook duidelijk naar het doel van de seksuele dienstverlening te kunnen peilen.  

Maar of het nu gaat om maatschappelijke sensibilisering, professionaliteitsondersteuning of seksuele dienstverlening, de vraag stijgt binnen de ouderenzorg én de resultaten zijn er: 

Want met de hulp van Aditi kreeg Lucien* (91 jaar) een mannelijke seksuele dienstverlener op bezoek in het woonzorgcentrum en kon hij voor het eerst in zijn leven intiem zijn met een man. Een van de mooiste momenten in zijn leven, gaf hij nadien zelf aan. 

Ook Jef (92) kon terug iemand aanraken en zelf geregeld geknuffeld worden. Zijn huidhonger werd gestild. 

En ook de de verpleger klampte in de koffiepauze zijn collega niet snel even aan bij die ongemakkelijke vraag’ van de bewoner, maar wist exact welke weg te volgen om die bewoner zo goed en correct mogelijk te kunnen begeleiden en ondersteunen. 

* Om privacyredenen zijn de namen in dit interview gewijzigd. 

Meer informatie op www.aditivzw.be

Laat een commentaar na

Your email address will not be published. Required fields are marked *