Vrijwilligerswerking bij Netwerk Palliatieve Zorg Waasland: ongedwongen aanwezig zijn

Netwerk Palliatieve Zorg Waasland: “Momenteel tellen we 25 vrijwilligers en 1 vrijwilliger die mee de administratieve taken ondersteund. Hun leeftijd varieert tussen 53 jaar tot 74 jaar. We zijn het enige netwerk palliatieve zorg waar we nooit een vacature moeten plaatsen: mensen bieden zich spontaan aan, via telefoon, mail of komen ter plaatse. De vraag naar palliatieve thuiszorg neemt toe. Dat heeft onder meer te maken met de wens van veel mensen om in de eigen omgeving te kunnen blijven. Specifiek voor deze regio worden wij ook steeds meer geconfronteerd met oncologische ziektebeelden.”
 

Engagement vanuit persoonlijke verlieservaring

“Mensen engageren zich dikwijls vanuit een persoonlijke verlieservaring. Goed vrijwilligerswerk start met een “strenge” selectie. In een intakegesprek peilen we naar het beeld dat iemand heeft over palliatieve zorg. Nog al te vaak wordt palliatieve zorg verengd tot “stervensbegeleiding”. Voorts vragen we naar de verwachtingen over hun engagement binnen palliatieve zorg. Hoe denken zij zelf over “doodgaan”? Met een strenge selectie willen ook vermijden dat vrijwilligerswerk als een therapie aanzien wordt. Vrijwilligerswerk is een leerproces waarin mensen de kans moeten krijgen om te groeien.”
 

Verplichte basisopleiding

“Behalve als de kandidaat reeds een opleiding en/of ervaring heeft in een palliatieve setting, wordt elke kandidaat verplicht om een basisopleiding palliatieve zorg te volgen. Dit is belangrijk omdat hierin diverse aspecten van palliatieve zorg besproken worden. Onze ervaring leert dat kandidaat vrijwilligers tijdens zo’n opleiding geconfronteerd worden met aspecten, belevingen en emoties… waarvan ze zich niet altijd bewust waren. Na een opleiding worden de kandidaat vrijwilligers terug uitgenodigd voor een individueel gesprek. Daarin bespreken we hoe de opleiding ervaren werd, wat de opleiding voor de vrijwilliger betekende en hoe de vrijwilliger zijn/haar engagement ziet in de toekomst. Indien een kandidaat vrijwilliger nog twijfels heeft om zich te engageren dan kan een “stage” gelopen worden bij de Palliatieve Zorg Eenheid in een ziekenhuis. Eenmaal gestart vindt er voorts een maandelijkse intervisie plaats, begeleid door de klinisch psycholoog en in aanwezigheid van een verpleegkundige. Gemiddeld zijn er tiental vrijwilligers aanwezig op een intervisie. Een intervisie is ook een ideale gelegenheid om elkaar te leren kennen en ervaringen uit te wisselen. Om het beeld compleet te maken: vrijwilligers worden eveneens uitgenodigd om het open aanbod vormingen te volgen. Daarnaast worden intern specifieke vormingen aangeboden. De thema’s hierbij zijn zeer uiteenlopend: palliatieve zorg voor personen met dementie, de Wet op euthanasie, deelname aan het Vlaams Congres Palliatieve Zorg, enz.”
 

Het belang van communicatie

“Het is heel belangrijk om een goede communicatie te hebben tussen de vrijwilliger die in de thuiszorg wordt ingezet en de verpleegkundige die de vrijwilliger gecontacteerd heeft. Eens een begeleiding wordt opgestart, is er doorgaans een wekelijks contact met de patiënt en zijn omgeving, maar er gelden geen “vaste” uren of momenten. Een vrijwilliger en een patiënt bepalen zelf hoe ze inhoud geven aan het contact: dat kan gaan om een marktbezoek, het lezen van de krant, genieten van de tuin, luisteren naar het verhaal van mensen, enz. De vrijwilliger krijgt relevante informatie van de verpleegkundige en de vrijwilliger geeft feedback na een eerste thuisbezoek.”
 

Afstand en nabijheid

“Na een begeleidingstraject – doorgaans 1 maand tot 3 maanden – kan er een “time out” verkregen worden. In die periode kan de vrijwilliger ervaringen verwerken en afstand nemen. Voor vrijwilligers is het niet altijd evident om te gaan met afstand en nabijheid, met loslaten of anders vasthouden van een thuiszorgsituatie. Voor onze organisatie komt het er op aan continue zorg en aandacht te bieden voor de individuele vrijwilliger en als groep. We doen er alles aan om de vrijwilligers te koesteren en te verwennen.”
 

Zorgen voor het ontmoeten

“Palliatieve zorg vraagt om een bijzonder inlevingsvermogen. Vrijwilligerswerk heeft vooral te maken met “zorgen voor het ontmoeten” en “er zijn”: dat is het moeilijkste wat er is. Het kan gebeuren dat er nauwelijks iets gezegd wordt maar dat er toch veel gezegd wordt en dit niet altijd met woorden. Dit vraagt vanuit de vrijwilliger een openheid en ontvankelijkheid voor de unieke belevingswereld, waarden en levensverhaal van patiënt en omgeving. Het is een kunst om waarde toe te voegen aan het eindigend leven en juist met wat niet te meten is en te kopen valt. Dat is de grootsheid van het ongeziene,” besluit Karina Pieters.
 


 

Lees ook

Wil je op de hoogte blijven van het laatste zorgnieuws?

Wens je up-to-date te blijven van het laatste zorgnieuws?
Schrijf je dan hier in en ontvang 2-wekelijks onze nieuwbrief.