Typ om te zoeken

Woonzorgcentra

WZC De Berk in Meerhout: “1 geo-centrale samen met het gemeentehuis”

Delen

Woonzorgcentrum in de kijker: De Berk Meerhout

 
Begin 2013 startten de werken voor het nieuwe woonzorgcentrum De Berk in Meerhout. Op 23 oktober 2015 was er de officiële opening aan de Gasthuisstraat 27a. Op 10 november verhuisden de 74 bewoners van het oude gebouw op één dag tijd. Het gloednieuwe WZC De Berk beschikt nu over 50 RVT-bedden, 21 ROB-bedden en 3 bedden voor kortverblijf. We verzamelden Leen Lavreysen, directrice van het woonzorgcentrum, Peter Verryt, OCMW-secretaris, Liesbeth Rega en Johan Vanderstraeten van architectengroep PSK rond de tafel.
 
WZC De BerkHet nieuwe gebouw De Berk maakt deel uit van de bestaande OCMW-campus en ligt naast het vroegere woonzorgcentrum, vlak bij het nieuwe gemeentehuis en het marktplein van Meerhout. Om de nodige ruimte te creëren, werden de oude bejaardenwoningen en de oude werkplaats afgebroken. WZC De Berk is een langgerekt gebouw in plaats van een vierkant. De gevelmaterialen vormen een harmonisch evenwicht met de omringende gebouwen. Het gebouw is beperkt tot twee bouwlagen met daarop een kleine technische ruimte en de wasserij.
 
“We hebben getracht de loopafstanden in het nieuwe gebouw zo beperkt mogelijk gehouden: in plaats van lange strakke gangen zijn er nu insprongen en geen verloren hoeken. Dat maakt het aangenamer voor de bewoners en levert ook efficiëntiewinst op. Door een optimale interne schikking van de ruimtes is het nieuwe gebouw ook werkingsvriendelijker”, zegt OCMW-secretaris Peter Verryt.
 
Aan de ene kant creatief zijn als architectenbureau en aan de andere kant rekening houden met de eisen en de wensen van de bouwheer: het is vaak dansen op een dunne koord. Bij de bouw van WZC De Berk in Meerhout was architectengroep PSK uit Sint-Truiden gebonden aan de geldende energieprestatieregelgeving, maar ook de bouwheer legde het energiezuinig bouwen vast in een vooropgesteld programma van eisen.
 
WZC De BerkZo zijn zoveel mogelijk gebruikte bouwmaterialen van het gloednieuwe woonzorgcentrum in Meerhout niet alleen ecologisch verantwoord maar hebben ze ook een grote kwalitatieve duurzaamheid. “Binnen de ontwerpvisie voor een duurzaam project werd geopteerd voor een massieve constructie. Enerzijds biedt deze constructiewijze veel technische voordelen: eenvoudig om een hoge graad van luchtdichtheid te bekomen, makkelijk om brandveilig te bouwen, thermisch comfort omdat de massieve muren de warmte overdag opnemen en deze ’s nachts geleidelijk weer afgeven… Anderzijds opteerde de bouwheer voor gevelparement in baksteen omdat een minimum aan onderhoud nu eenmaal een belangrijke rol speelt in de jaarlijkse kost”, verduidelijken architect Liesbeth Rega en ingenieur Johan Vanderstraeten van het Sint-Truidense architectenbureau.
 
Verder werd er gekozen voor een klassieke constructiewijze waarbij de bovenbouw voorzien werd door middel van structuurelementen in beton, dragend metselwerk in snelbouw van gebakken aarde en vloerplaten in geprefabriceerde welfsels en predallen. Bij het bouwen situeert het energieneutraal streven zich enerzijds op het vlak van de isolatie en anderzijds op het vlak van energiebesparende technieken. De spouwmuurisolatie is in hard polyurethaanschuim, de dakisolatie is in een isolerend hellingsbeton met geïntegreerde helling en de ramen en deuren in thermisch onderbroken aluprofielen met isolerende beglazing.
 
WZC De Berk“Als richtgevende U-waarde per constructieonderdeel zijn de strenge normen van de subsidiërende overheid (VIPA) gevolgd, zo ook voor elk raam- en deurgeheel inclusief de beglazing. De meest intensief gebruikte en sterker beglaasde volumes, onder andere de leefgroepen van de bewoners, zijn naar binnen getrokken zodat ze zijdelings beschermd liggen tussen naar buiten doorstekende wanden. Bij lage zonnestand in de winter is er een diepe zonne-instraling op de vloeren, bij hoge zonnestand in de zomer wordt de sterke zonnestraling afgeweerd. Hiernaast zijn alle ramen voorzien van een gecontroleerde zonwering. Het behaalde globale isolatiepeil bedraagt K33. De gemiddelde U-waarde van de raam- en deurgehelen bedraagt 1,51 W/m²K., aldus Liesbeth Rega.
 

Aangename sfeer zoals thuis

Woonzorgcentrum De Berk in Meerhout is geen uitschieter op het vlak van technische bouwkundige elementen, het is eerder een doorsnee woonzorgcentrum met een geweldige uitstraling door de nieuwbouw. Zo zijn er geen oneindig lange, rechtlijnige en onpersoonlijke gangen maar een spel van gezellige woon- en wandelstraatjes met hier en daar een rustpunt of een uitzichtpunt met grote raamgehelen naar de omgeving. Door het plaatselijk verbreden van de gangmodule groeit deze bij iedere kamerdeur uit tot een eigen, herkenbare voordeur. Al deze elementen zorgen voor een aangename huiselijke sfeer.
 
Als alternatieve energievoorziening werd gekozen voor zonnepanelen en wordt er ook bespaard op de waterfactuur door het aanleggen van een waterreservoir. Een buffer die het regenwater opvangt en filtert voor hergebruik als toiletspoeling en ook als bluswater kan dienen voor de brandweer. Binnen het ontwerp van het nieuwe woonzorgcentrum werd ook actief gezocht naar een maximale integratie van alle technische installaties. Het geheel van de afwerkingen en het vast meubilair werd mede ontworpen vanuit het functioneel en onderhoudstechnisch comfort voor de eindgebruiker. Hierdoor verkrijgt men een evenwicht tussen het gewenste technische aspect en de huiselijke sfeer die heel belangrijk is voor de bewoners van het woonzorgcentrum”, zo zeggen Liesbeth Rega en Johan Vanderstraeten.
 
WZC De Berk
 
“Een erg belangrijk uitgangspunt voor dit nieuwe woonzorgcentrum was het creëren van een gevoel van huiselijkheid voor de bewoners. Daarom hebben we ook met de zes leefgroepen van elk zowat 12 ouderen geprobeerd de thuisomgeving na te bootsen. Elke leefgroep heeft in samenspraak met de medewerkers hun gezamenlijke leefruimte ingericht. Naast een eigen kleur afkomstig van namen van edelstenen heeft iedere leefgroep zijn eigen accenten gelegd door fotokaders op te hangen of boeken en lectuur op de salontafels te leggen of een extra zeteltje te zetten. We hebben ook een koffiemoment in de voormiddag en namiddag, net zoals thuis. De maaltijden worden gezamenlijk gebruikt in de leefruimte”, vult directrice Leen Lavreysen aan over het nastreven van een aangename leefsfeer.
 
De huiselijke leefgroepwerking werd ook doorgetrokken naar de invulling van een zinvolle dagbesteding. “Zo kent de gemeenschappelijke ruimte voor kine een geweldig succes; er ontstaat heel wat beweging. Mensen komen er een behandeling volgen of doen zelf oefeningen terwijl anderen gewoon een kijkje komen nemen. Dat gezelschap zoeken en ook vinden werkt wel. Vroeger waren er alleen activiteiten in de cafetaria, nu gebeuren ze onder andere in de gezamenlijke leefruimten. Er is ook een specifieke animatieruimte met een eigen kookeiland waar kookactiviteiten kunnen plaatsvinden.”
 
WZC De BerkOns paradepaardje is evenwel de snoezelbadkamer, die niet alleen voor dementerenden is. Daar kan ook een bad genomen worden als ontspannend moment. Elke activiteit trachten we aan te passen aan het niveau van de bewoners. We hebben een gevarieerd aanbod aan activiteiten: geheugenspelletjes, quizzen, avondwandelingen, zangkoor ‘de Zilveren Berkjes’, een krantenuurtje, sport en beweging, gezondheidswandelingen. Tussendoor voorzien we ook in een halve dag rust en recuperatie per week voor de bewoners”, zo zegt directrice Lavreysen.
 

Geo-energie als besparende techniek

Op het vlak van energiebesparende technieken is er in WZC De Berk gebruik gemaakt van de geo-energie die de mogelijkheid biedt om, via een warmtepomp gekoppeld aan een KWO-systeem (koude- en warmteopslag), te verwarmen en te koelen.
 
“De geo-centrale is gecombineerd met de installatie van het gemeentehuis. We hebben maar één boring moeten uitvoeren voor het gebruik van de warmte van het grondwater. Het gemeentehuis en het woonzorgcentrum zijn ook gekoppeld aan één middenspanningscabine die zich in het midden van de twee sites, achteraan het woonzorgcentrum, bevinden. De besturing van de twee is wel globaal”, aldus het architectenbureau.
 
Een andere interessante vraag op het technische vlak is het gebruik van de domotica. Welke digitale mogelijkheden zijn er in WZC De Berk?
 
“De domotica is in functie van het elektrisch verbruik. De sturing van het licht is zo opgevat dat er energie kan bespaard worden. Zo zijn er op de kamers niet in spotjes of halogeenlampen maar wel in led-lichtbronnen voorzien. De verlichting in de sanitaire cel van de kamer gebeurt via een bewegingssensor terwijl de bewoner in de kamer zelf de lichten manuaal bedient. Op het vlak van sturing is de verlichting in de gangen zodanig aangebracht dat het licht automatisch aan en uit gaat, om te voorkomen dat het 24 op 24 uur brandt. Het personeel kan altijd ingrijpen om zo desgevallend de verlichting aan of uit te schakelen”, aldus Johan Vanderstraeten.
 

Nieuwe manier van werken

“Door de nieuwe infrastructuur hebben we ook de organisatie en de manier van werken aangepast”, zegt OCMW-secretaris Verryt. “Er worden nu in verschillende ruimtes en op diverse locaties activiteiten georganiseerd. Het personeel evolueert mee in deze manier van denken en werken. Door de leefgroepwerking zijn de functies onderhoud, keuken en zorgondersteuning verdwenen. De taken worden nu samengebracht in twee nieuwe functies: woonassistenten en voedingsverantwoordelijken. Hierdoor kunnen we ook doeltreffender werken naar jobinhoud toe. De woonassistent dekt tafels, zet koffie, poetst de kamers en de leefruimtes. Ze helpen de bewoner ook bij het eten en houden toezicht in de leefgroep. De voedingsverantwoordelijke doet bestellingen, boekt leveringen en volgt de HACCP-procedure. We hebben geen grootkeuken meer. De maaltijden worden geleverd door een externe cateraar en enkel nog geregenereerd en verdeeld in het woonzorgcentrum.”
 
Het nieuwe Woonzorgcentrum De Berk beschikt ook over een eigen wasserij en een eigen kapsalon.
WZC De BerkBedlinnen besteden we uit maar de kledij van de bewoners en het personeel worden hier behandeld. Een bewoner betaalt nu 30 euro per maand voor het wassen van de kledij. Dit kost voor de bewoner minder dan bij inschakeling van een externe wasserij en doorfacturatie van de kost van de externe wasserij. Ons kapsalon verhuren we niet aan zelfstandige kapsters maar we hebben een eigen medewerkster in vaste loondienst die het kapsalon runt. Ook familieleden van bewoners en mantelzorgers kunnen gebruik maken van het kapsalon”, aldus Peter Verryt.
 
In functie van hoe de bouwheer de werking van zijn rusthuis wenst, kunnen verschillende verpleegomroepsystemen geïnstalleerd worden, voornamelijk in functie van hoe het zorgdossier binnen het woonzorgcentrum beheerd zal worden. Je kan het zorgdossier centraal beheren vanop de verpleegpost of decentraal vanaf iedere kamer. Dit laatste is het meest geavanceerde systeem waarin je op elke kamer een scherm met touch-screen of scroll-knoppen voorziet zodat de verpleegster al haar handelingen daar ook invoert.
 
“De Berk Meerhout opteerde voor het digitale systeem waarbij het zorgdossier op een tablet wordt bijgehouden. Iedereen van het verplegend personeel beschikt over een tablet en voert ter plekke alle medische gegevens en zorghandelingen in. Dit systeem is vooruitstrevender dan het klassieke met rode en groene oproepknopjes in elke kamer. Bovendien is deze manier van werken ook goedkoper dan de methode waarbij er op elke kamer een scherm tegen de muur hangt, temeer er toch een draadloos netwerk voorzien is ten behoeve van bewoners en bezoekers. Het aantal aan te kopen tablets ligt lager dan het aantal kamers en ingevolge het draadloze netwerk zijn alle gegevens direct on-line beschikbaar en/of toevoegbaar aan het elektronisch zorgdossier. Factureren, het beheren van het medisch dossier, het aansturen van medicatie naar de apotheker en dergelijke gebeurt in het WZC De Berk bijgevolg allemaal elektronisch, wat de traceerbaarheid verhoogt”, aldus Liebeth Rega en Johan Vanderstraeten.
 

Een unieke binnentuin

WZC De Berk heeft ook een unieke binnentuin, een kunstwerk TUOHREM gerealiseerd door kunstenaar Nick Ervinck.
WZC De Berk
“In deze binnentuin lijken de bewoners zich in een vloerschilderij te bevinden. Het is een aangename en functionele binnenruimte met vrolijke kleuren en vele organische vormen bestaande uit rubberbevloering, kunstgras en echte aanplantingen met daarin geïncorporeerd een aantal organische zitbanken en fitnesstoestellen. We hebben ter realisatie van dit kunstwerk wel meer uitgegeven dan het bedrag dat daaraan ingevolge de VIPA-reglementering dient uitgegeven te worden, maar hebben zo ook het artistieke aan het nuttige kunnen koppelen.”
 
“Elke bewoner in De Berk krijgt een ruime kamer met elk een sanitaire cel en eigen douche aangeboden. Er is nu ook plaats voor een beveiligde leefgroep van 13 bewoners met een bijzonder zorgprofiel en elke verdieping heeft een verpleegpost”.
 
WZC De Berk
 
“We hebben ook wifi: niet alleen voor ons personeel en hun tablets die gebruikt worden voor registraties in het digitaal zorgdossier maar ook voor onze gasten. Zo is er iemand die op zijn kamer een computer heeft omdat hij regelmatig wil skypen met zijn familie in het buitenland. Als iemand specifieke interesses heeft, dan proberen we ook te voldoen aan de wensen. Zo is er een bewoner die graag foto’s maakt. Hij werkt dan ook mee aan ons bewonerskrantje. We doen er alles aan om die huiselijke en aangename sfeer op te roepen”, zo zegt Leen Lavreysen nog.
 

Geen noodstroomvoorziening

Elk woonzorgcentrum moet voorbereid zijn op een eventuele stroomuitval. Hoe zit dat in De Berk?
Dit woonzorgcentrum heeft geen generatoren als noodstroomvoorziening en er is ook geen WKK. De Berk takt wel de elektriciteit af van de eigen gemeenschappelijke middenspanningscabine samen met het plaatselijke gemeentehuis. In functie van de afschakelplannen worden eerst de woonkernen en wijken afgekoppeld en dan pas de openbare gebouwen, zoals het woonzorgcentrum en het gemeentehuis. Soms eist de brandweer wel een noodstroomvoorziening om bepaalde technische installaties bij een stroompanne in dienst te houden, maar een woonzorgcentrum is zelden verplicht om noodstroomvoorzieningen voor het gehele complex te hebben. Een ziekenhuis daarentegen wel…”.
 
“De belangrijke delen in de installatie zoals veiligheidsverlichting, branddetectie, verpleegomroep en telefonie zijn allen voorzien van een eigen noodstroomvoorziening op batterijen die de werking ervan over neemt indien de netspanning wegvalt”, aldus architectengroep PSK.
 
 

60 procent VIPA-subsidies

De bouwkosten voor het nieuwe woonzorgcentrum De Berk in Meerhout werden geraamd op 9,6 miljoen euro. Het OCMW van Meerhout kreeg van de Vlaamse overheid een subsidie van 5,4 miljoen euro.
 
“Voor een gemeente van 10.000 inwoners is WZC De Berk het grootste investeringsproject dat Meerhout ooit deed. Gelukkig konden we rekenen op 60 procent VIPA-subsidies. Het vroegere rustoord was één van de oudste in de regio: een renovatie was niet aan de orde wegens te duur. Wat er met die gebouwen moet gebeuren, is nog niet beslist. De OCMW-administratie die er haar kantoren had, is verhuisd naar het nieuwe gemeentehuis. Op dezelfde site in Meerhout bevindt zich ook nog woonzorgcentrum VZW Ter Kempen met 50 bewoners, een samenwerkingsverband tussen verschillende OCMW’s waaronder Meerhout en een private partner specifiek voor bejaarden met een zwaardere dementieproblematiek of met pyschiatrische problemen. Daarnaast zijn er thans al 16 specifieke bejaardenwoningen van de Geelse Huisvesting en zijn er nog 11 bijkomende bejaardenwoningen van de Geelse Huisvesting in opbouw ”, aldus Peter Verryt ter afronding.
 

Tags:

Je houdt waarschijnlijk ook van

Laat een commentaar na

Your email address will not be published. Required fields are marked *