financiële doorlichting Belgische ziekenhuissector

Ziekenhuissector (nog steeds) in financieel moeilijk vaarwater

De Belgische hebben er een paar moeilijke coronajaren opzitten en overleefden die mede dankzij financiële steun van de overheid. Nu Covid-19 op de achtergrond blijft, staan de volgende uitdagingen voor de deur: hoge energie- en loonkosten. Investeringen zijn levensnoodzakelijk.

Belgische ziekenhuizen hebben in totaal een balans van 22,3 miljard euro. Het eigen vermogen is gestegen van 23,6 procent naar 24,2 procent. Dat is 6,1 procent méér dan in 2019. Daarbovenop konden de ziekenhuizen de afgelopen twee coronajaren rekenen op overheidssteun. In 2020 en 2021 ontvingen de Belgische ziekenhuizen 961 miljoen euro steun. Dat klinkt positief, want op deze manier hebben de ziekenhuizen een kleine financiële buffer, maar in realiteit bevindt de sector zich in moeilijk vaarwater. Dat blijkt uit de jaarlijkse financiële doorlichting van de ziekenhuissector van Belfius.

Minder opnames

In 2020 kromp de ziekenhuisactiviteit doordat veel zorg werd uitgesteld omwille van corona. Het aantal klassieke opnames en daghospitalisaties in Belgische ziekenhuizen kromp in 2020 met gemiddeld 18,2 procent. Twee jaar later is de activiteit nog steeds niet volledig hersteld. Ook verblijven patiënten minder lang in het ziekenhuis. In 2019 ging het om gemiddeld 5,3 dagen, in 2021 is dat nog 5,1 dagen. De bezettingsgraad van het totale aantal bedden daalde bijgevolg van 72,1 procent in 2019 naar 64,7 procent in 2021.

Ziekenhuizen compenseerden het verlies van klassieke opnames met dagopnames. Vooral niet-chirurgische daghospitalisatie steeg in de eerste helft van 2022 met 8,6 procent ten opzichte van 2019.

Dat de ziekenhuissector alsnog een omzetstijging van net geen 10 procent realiseerde in 2021, heeft te maken met steunmaatregelen van de federale regering. Deze investeerde in de kwaliteit van de zorg en voorzag in een betere omkadering voor zorgpersoneel. Er werden nieuwe loonbarema’s geïntroduceerd om het beroep van zorgverlener te herwaarderen, en de sector kende meer inkomsten uit de apotheek (+11,2 procent), uit artsenhonoraria (+8 procent) en uit de RIZIV-forfaits (+8,1 procent).

Hoge kosten, weinig personeel

Het ziet er echter niet rooskleurig uit voor de sector. 2022 zal voor de ziekenhuissector een moeilijk financieel jaar worden omwille van de historisch hoge inflatie, hoge energieprijzen en de explosie van de prijs voor bouwmaterialen. Deze uitdagingen dreigen de sector in het rood te duwen.

Dit jaar zouden de energiekosten naar schatting met 61 procent stijgen. Voor Belgische ziekenhuizen betekent dat een extra uitgave van 84 miljoen euro. Indien dat wordt doorgetrokken naar het hele boekjaar 2022, zou het bedrijfsresultaat voor de hele sector deficitair zijn. Ook de indexatie van de lonen laat zich voelen. Dat heeft ook als gevolg dat er veel minder geïnvesteerd zal worden. Vorig jaar stonden de investeringen op 856 miljoen euro, bijna de helft (40 procent) minder dan in 2018. Dat weerhoudt de sector ervan zich voor te kunnen bereiden op de toekomst, denk maar aan het verkleinen van de ecologische voetafdruk of inzetten op cybersecurity.

De Belgische ziekenhuizen kampen daarbovenop al lang met een personeelstekort. “Volgens onze enquête is de inschakeling van uitzendpersoneel sinds 2019 met ongeveer 75 procent gestegen, wat wijst op een acuut tekort aan ziekenhuispersoneel”, klinkt het bij Belfius. “Die zeer gespannen situatie op het vlak van human resources weegt ontegensprekelijk op de ziekenhuiswerking en kan voor bepaalde ziekenhuizen zelfs leiden tot het sluiten van bepaalde zorgeenheden, met niet te verwaarlozen gevolgen voor de activiteit en dus voor de omzet.” De sector wacht nog op de beslissing over steunmaatregelen van de regering die de eindfactuur zouden kunnen verzachten.

“Alle spelers in de gezondheidssector zullen blijk moeten geven van creativiteit, innovatie en visie om deze delicate periode door te komen en hun maatschappelijke zorgopdracht voort te zetten”, besluit Dirk Gyselinck, lid van het directiecomité van Belfius.

LEES OOK OP ZORG MAGAZINE:

Lees ook

Wil je op de hoogte blijven van het laatste zorgnieuws?

Wens je up-to-date te blijven van het laatste zorgnieuws en leerrijke events?
Schrijf je dan hier in en ontvang 2-wekelijks onze nieuwsbrief.